My introduction to Veturi began with the ETV programme ఝుమ్మంది నాదం years ago. I was so overwhelmed with his repertoire that whenever I heard an interesting song – సరళమైనవి, లోతైనవి, చిలిపివి, గమ్మత్తైనవి, అద్భుతమైన భూతులున్నవి  – whose writer I didn’t know, I attributed it to him. I still do and I might continue to for songs written long after his death. It might be because even though he may have not written those songs, it seemed that he could easily have written them with his other hand while attending another mind-numbing awards ceremony.

After his recent death, I listened to a number of his songs hoping to transcribe another of those. I finally settled with ఝుమ్మంది నాదం itself. The music director with the first sound of percussion sends a wave through the legs, and by the time it climbs up the body the lyricist with his first word sets the heart aflutter.

I don’t understand the lyrics completely, but that never hindered my pulse from rising and my mind from dancing beside Jaya Prada and Chandra Mohan. I don’t think the picturization could capture as jubilantly as the words did the resonance of the atmospheric phenomena with the emotions inside the mute protagonist’s heart. ఎల తేటి రొద probably means the sounds in a tender coconut; I don’t know what లెస in కలిత కవిత లెస and విరుపు in నీ మేని విరుపు exactly mean.

చిత్రం: కె విశ్వనాథ్ గారి సిరి సిరి మువ్వ (1977)
రాసినది: వేటూరి సుందరరామ మూర్తి
కూర్చినది: కె వి మహదెవన్
పాడినది: ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి సుశీల

ఝుమ్మంది నాదం సయ్యంది పాదం
తనువూగింది ఈ వేళ
చెలరేగింది ఒక రాసలీల

యెదలోని సొదలా ఎల తేటి రొదలా
కదిలేటి నదిలా కలల వరదలా
చలిత లలిత పద కలిత కవిత లెస
సరిగమ పలికించగా
స్వరమధురిమ లొలికించగా
సిరిసిరి మువ్వలు పులకించగా

నటరాజ ప్రేయసి నటనాల ఊర్వసి
నటియించు నీవని తెలిసి
ఆకాశమై పొంగె ఆవేశం
కైలాసమే వంగె నీకోసం

మెరుపుంది నాలో; అది నీ మేని విరుపు
ఉరుముంది నాలో; అది నీ మువ్వ పిలుపు
చినుకు చినుకులో చిందు లయలతో
కురిసింది తొలకరి జల్లు
విరిసింది అందాల హరివిల్లు
ఈ పొంగులే ఏడు రంగులుగా

chitram: ke viSwanAth gAri siri siri muvva (1977)
rAsinadi: vETUri sundararAma mUrti
kUrchinadi: ke vi mahadevan
pADinadi: es pi bAlasubrahmaNyam, pi suSIla

jhummandi nAdam sayyandi pAdam
tanuvUgindi I vELa
chelarEgindi oka rAsalIla

yedalOni sodalA ela tETi rodalA
kadilETi nadilA kalala varadalA
chalita lalita pada kalita kavita lesa
sarigama palikinchagA
svaramadhurima lolikinchagA
sirisiri muvvalu pulakinchagA

naTarAja prEyasi naTanAla Urvasi
naTiyinchu nIvani telisi
aakASamai ponge AvESam
kailAsamE vange nIkOsam

merupundi nAlO; adi nI mEni virupu
urumundi nAlO; adi nI muvva pilupu
chinuku chinukulO chindu layalatO
kurisindi tolakari jallu
virisindi andAla harivillu
I pongulE EDu rangulugA

Many of Jandhyala’s songs in his early movies gelled well with the situations – especially songs like pisinAri sangham jindAbAd. The other three songs in chanTabbAyi – uttarAna lEvandi dhruva nakShatram, nEnu prEma pUjAri and aTlAnTi iTlAnTi hIrOnikAnu nEnu – are all situational. I think they are easier to write. The one below is a mellow melody from Veturi and Charavarti. (Listen here)

It is not a great song and I blame Veturi. The second charaNam feels conspicuously cosmic. (I couldn’t catch all the words.) I like the song more because of the video (which is true for all Chiranjeevi songs). For a duet, this song is not romantic, at least not in the way they are in movies. It shows a couple at peace, a man and woman loving the company of each other more than anything else.

చిత్రం: జంధ్యాల గారి చంటబ్బాయి (1983)
రాసినది: వేటూరి సుందరరామ మూర్తి
కూర్చినది: చక్రవర్తి
పాడినది: ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి సుశీల

నేను నీకై పుట్టినానని
నిన్ను పొందక మట్టికానని
చెమ్మగిల్లే కనులతో
చేయిపట్టే మనసుతో
చేసుకున్న బాసలో ఊసులే ప్రేమ
ఊపిరి ప్రేమ

నిన్ను చూడక నిదరపోని రెండు నేత్రాలు
కలల హారతి నీకుపట్టే మౌన మంత్రాలు
నిన్ను తాకక నిలవలేని పంచ ప్రాణాలు
కౌగిలింతలా గర్భగుడిలో మూగ దీపాలు
ప్రేమ మహిమ తెలుప తరమా
ప్రేమే జీవన మధురిమ

ఏంట్రా చల్లగావుందంచెప్పి ఇక్కడ సెటిలైపొయావా? బడుద్ధాయి. వళ్ళుమటుకు బాగా పెంచేస్తున్నావురా. యేందింటున్నావ్? బండలు కొండలు తింటున్నావా? ఆ? లేకపోతే సూపరేసి తింటున్నావా? రాస్కెల్.
నాకు బాగానే వినిపిస్తుందండి. చెవుడు నాక్కాదు మా అన్నయ్యకి మేమిద్దరం కవల పిల్లలం.

స్త్రీఅనే తెలుగక్షరంలా నీవు నిలుచుంటే
రావడల్లే నీకు వెలుగులా ప్రమిదనై వుంటా
ఓం అనే వేదాక్షరంలా నీవు ఎదురైతే
నాదమై నిన్నాలపించే ప్రణవమై వుంటా
ప్రేమ మధుమ తెలియ తరమా
ప్రేమే జీవన మధురిమ

chitram: jandhyAla gAri chanTabbAyi (1983)
rAsinadi: vETUri sundararAma mUrti
kUrchinadi: chakravarti
pADinadi: es pi bAlasubrahmaNyam, pi suSIla

nEnu nIkai puTTinAnani
ninnu pondaka maTTikAnani
chemmagillE kanulatO
chEyipaTTE manasutO
chEsukunna bAsalO UsulE prEma
Upiri prEma

ninnu chUDaka nidarapOni renDu nEtrAlu
kalala hArati nIkupaTTE mouna mantrAlu
ninnu tAkaka nilavalEni pancha prANAlu
kougilintalA garbhaguDilO mUga dIpAlu
prEma mahima telupa taramA
prEmE jIvana madhurima

EnTrA challagAvundancheppi ikkaDa seTilaipoyAvA? baDuddhAyi. vaLLumaTuku bAgA penchEstunnAvurA. yEndinTunnAv? banDalu konDalu tinTunnAvA? A? lEkapOtE sUparEsi tinTunnAvA? rAskel.
nAku bAgAnE vinipistundanDi. chevuDu nAkkAdu mA annayyaki mEmiddaram kavala pillalam.

strIanE telugakSharamlA nIvu niluchunTE
rAvaDallE nIku velugulA pramidanai vunTA
Om anE vEdAkSharamlA nIvu eduraitE
nAdamai ninnAlapinchE praNavamai vunTA
prEma madhuma teliya taramA
prEmE jIvana madhurima

2004 was one of Mani Sarma’s vintage years: along with Sri Anjaneyam he composed music for Arjun and Gudumba Shankar. The below song and నువ్విశిలేస్తే ఆంధ్రా సొడాబుడ్డి in Simhadri have the same beat.

If only Anjaneya was tempted to end the song with this blasphemy: ఆ రామగాధ నువు రాసుకున్నదేకాదా, అది నేడు నీకు తగుదారి చూపనందా, ఆ అడుగుల జాడలు చెరపొచ్చురా మనిషి.

చిత్రం: కృష్ణ వంశి గారి శ్రీ ఆంజనేయం (2004)
రాసినది: “సిరివెన్నెల” సీతారామ శాస్త్రి
కూర్చినది: మణిశర్మ
పాడినది: ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం

తికమక మకతిక పరుగులు యెటుకేసి
నడవరా నరవరా నలుగురితో కలిసి
శ్రే రామచందురుణ్ణి కోవెల్లొ ఖైదుచేసి
రాకాసి రావణుణ్ణి గుండెల్లొ కొలువుచేసి
తలతిక్కల భక్తితో తైతక్కల మనిషి

వెతికే మజిలి దొరికేదాకా
కష్టాలు నష్టాలు యెన్నొచ్చినా క్షణమైన నిన్నాపునా
కట్టాలి నీలోని అన్వేషణ కన్నీటిపై వంతెన
బెదురంటులేని మది యెదురు తిరిగి అడిగేనా
బదులంటూలేని ప్రశ్నలేదు లొకానా
నీ శోకమె శ్లొకమై పలికించరా మనిషి

అడివేఐనా కడలేఐనా
ధర్మాన్ని నడిపించు పాదాలకి శిరసొంచి దారీయనా
అటువంటి పాదాల పాదుకలకి పట్టాభిషేకమే కదా
ఆ రామగాధ నువు రాసుకున్నదేకాదా
అది నేడు నీకు తగుదారి చూపనందా
ఆ అడుగుల జాడలు చెరపొద్దురా మనిషి

chitram: kRshNa vamSi gAri SrI AnjanEyam (2004)
rAsinadi: “sirivennela” sItArAma SAstri
kUrchinadi: maNiSarma
pADinadi: es pi bAlasubrahmaNyam

tikamaka makatika parugulu yeTukEsi
naDavarA naravarA naluguritO kalisi
SrE rAmachanduruNNi kOvello khaiduchEsi
rAkAsi rAvaNuNNi gunDello koluvuchEsi
talatikkala bhaktitO taitakkala maniShi

vetikE majili dorikEdAkA
kaShTAlu naShTAlu yennocchinA kShaNamaina ninnApunA
kaTTAli nIlOni anvEShaNa kannITipai vantena
beduranTulEni madi yeduru tirigi aDigEnA
badulanTUlEni praSnalEdu lokAnA
nI SOkame Slokamai palikincharA maniShi

aDivEainA kaDalEainA
dharmAnni naDipinchu pAdAlaki Sirasonchi dArIyanA
aTuvanTi pAdAla pAdukalaki paTTAbhiShEkamE kadA
A rAmagAdha nuvu rAsukunnadEkAdA
adi nEDu nIku tagudAri chUpanandA
A aDugula jADalu cherapoddurA maniShi

Album: Now & Then (1973)
Lyrics: Richard Carpenter, John Bettis
Artist: Karen Carpenter

When I was young
I’d listened to the radio
Waiting for my favorite songs
When they played
I’d sing along
It made me smile

Those were such happy times
And not so long ago
How I wondered where they’d gone
But they’re back again
Just like a long lost friend
All the songs I loved so well

(*) Every sha-la-la-la, every wo-wo-wo-wo
Still shine
Every shing-ling-ling that they’re starting to sing
So fine

When they get to the part
Where he’s breaking her heart
It can really make me cry
Just like before
It’s yesterday once more
(She’ll be delighted)

Looking back on how it was
In years gone by
And the good times that I had
Makes today seem rather sad
So much has changed

There were songs
Of love that I would sing to them
And I’d memorized each word
Those old melodies still sound so good to me
As they melt the years away

(Repeat *)
(Owie owie specklies!)

All my best memories
Come back really to me
Some can even make me cry
Just like before
It’s yesterday once more
(She’ll be delighted)

(Repeat *)

I think Eenadu TV’s Black is a wonderful idea. Nothing like a sympathy wave to milk the cash cows and ride the critic bulls. It would work wonders even in the recession-ridden countries of the world.

Can anyone tell me what is so special about a singing competition for blind people?

Me me me me! I know the answer. Let me first stand erect on the soapbox and fold my hands. Thanks. Now. Blind people are specially-abled. We should encourage all specially-abled people.

Time for a touching anecdote. A young boy asks a wise man, “A man who is deaf and mute goes into a store. How would he ask the clerk for a pair of scissors?” Wise man thinks about it and says, “Probably like this,” holding out two fingers and making a cutting motion with them. The young boy then asks, “OK, so how does a blind man ask for scissors?” The wise man immediately holds out two fingers. The sharp young boy, being a fan of Dr. APJ Abdul Kalam, recognizes the wise man as another specially-abled person belonging to the mentally challenged category, suppresses his laughter, and tries to encourage him as he knows he must, with his silence.

Correct me if I am wrong, but Dr. APJ Abdul Kalam is the first to have recognized physically and mentally handicapped people as specially-abled. He being especially idolized by teachers and students alike, schools have immediately taken fancy of the word and soon it spread across the country. I have not seen the word in English dictionaries that I have access to, nor have come across it being used by anyone other than an Indian.

Specially-abled is simply a euphemism for “physically or mentally handicapped”. It is of Indian origin and seems to have thankfully remained within its boundaries. How are they specially-abled? If they are so special, why don’t the rest of us envy them and covet their special abilities? When I think about it too deeply, search with a tooth-comb, I do envy a few things occasionally: a blind’s ability to not see the crap on the TV, a deaf’s insensitivity to “the rubbish that is being talked nowadays”, a mute’s immunity to political correctness and unnecessary niceties that have become a part of our speech. But I also think that the specially-abled people would consider my ability to do all these things a lot more special in the actual sense of word.

Specially-abled is a typical example of hypocrisy. We want to feel good by showering someone with superficial sympathy, hoping that the waves would make them feel good too while they may even be drowning them. I do not know whether they feel good or not. I would rather help them if they need and treat them like any other.

Coming back to my original question, what is so special about a singing competition for blind people? Read Wikipedia about the interesting tradition of Kobzars of Ukraine. I remember SPB or some judge saying that the blind musicians are gifted with the ability to not be distracted by the world around. Their main challenge could be remembering the music – if unacquainted with Braille Music – but the potential of memory is vast and children are its most marvelous examples.

If anything, one would think that a music competition for the deaf is something really special, because music is all about listening and the deaf cannot listen. I thought the same until watching Evelyn Glennie’s TED Talk in which she teaches the world how to listen. So listen, listen, listen to what she says. And read her hearing essay.

The cynic in me won’t let go of the original question. He thinks Black may have been conceptualized because humans tend to be moved by what they see. By sight, the deaf are indistinguishable from those who can hear. So the blind, the paraplegics, and the quadriplegics can evoke a greater sense of sympathy amongst people which the deaf cannot.

Updated on 5th May, 2010: A reader was kind enough to point out the usage of “differently abled” (along the same vein of “specially abled”) back in the eighties.